Geautomatiseerde glasaaltellingen

Inleiding
De Europese aal heeft een levenscyclus die zeer tot de verbeelding spreekt. De complexiteit van deze cyclus maakt de aal echter ook kwetsbaar voor menselijke invloed wat er mogelijk toe heeft geleid dat de aalstand sinds de jaren tachtig sterk is afgenomen. Sindsdien zijn veel maatregelen genomen om enerzijds een vrije aftocht van paairijpe schieraal naar zee te garanderen en anderzijds de intrek van jonge glasaal langs de kust richting binnenland, te bevorderen.

Glasaalmigratievoorziening.
Niet alleen langs de kust, maar ook verder landinwaarts zijn er veel barrières bij stuwen en gemalen. Een glasaalgoot stelt de glasaal in staat om, via een met borstelharen beklede helling, naar boven te klauteren. Eén van deze migratievoorzieningen is door het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, bij het gemaal Overtoom geplaatst.

 

 

 

 

 

 

 

Figuur 1. De migratievoorziening bij gemaal Overtoom (rode pijl) stelt glasaal in staat om vanuit het Noordzeekanaal, de polder in te trekken.

Automatische telling
Het bepalen van de hoeveelheid passerende glasaal met een fuik, is een arbeidsintensieve zaak, omdat de vang-constructie minimaal eenmaal per dag moet worden geleegd. Een alternatief is de automatisch telling van glasaal met een Fish Counter. Dit systeem werd tot nog toe alleen ingezet voor grotere vissen. Maar na veelbelovende lab. experimenten in 2014 (zie video beneden), is in het voorjaar van 2015 met succes de eerste glasaal Fish Counter ingezet bij gemaal Overtoom.

Voorlopige resultaten.
In de periode 15 april – 15 mei zijn in totaal ca. 10 000 glasalen gepasseerd, met als hoogtepunt 2 000 vissen in één nacht.
Het meest verrassend was het verloop van het aantal tellingen in de tijd (figuur 2). Het migratiepatroon vertoont consequent een tweetoppig verloop met het accent in de vroege ochtend. Slechts in enkele gevallen bleek dat het hoogtepunt van het aanbod in de vooravond ligt. Het aanbod in de ochtend kan anderhalf tot vijf maal groter zijn dan in de vooravond. Dit gegeven kan van belang zijn voor het goed inregelen van de migratievoorziening. Na afronding van het project zal ook het verloop van de aantallen tijdens de totale migratieperiode goed in beeld zijn. 

 

 

 

Figuur 2. Gemiddeld verloop in de nacht van het glasaal aanbod per uur op basis van 10 nachten (aanbod > 150 alen per nacht). Het verloop kent twee hoogtepunten met de meeste tellingen in de vroege ochtend. De verticale lijnen geven de betrouwbaarheid aan van de gemiddelde uitkomst (n=10). 

 
Video('s): 
Glasaaltelling in proefopstelling.

.